Harpsonu matbuatını iki ana gruba ayırabiliriz:
Kazanç matbuatı,
İnkılâp matbuatı.
Kazanç matbuatı için, gazete çıkarmak, her hangi bir dükkân veya fabrika açmak gibi bir «iş»tir.
Kazanç matbuatında gazete, dükkânda satılan mal veya fabrikada yapılan eşya gibi yalnız kazanç için bir «vasıta»dır.
Kazanç matbuatı, piyasada tutunabilmek için geri, fakat kalabalık kütlenin seviyesine ve zevkine düşmek, onun sevki tabiîlerini istismar etmek ve hattâ halkın fikir ve şahsiyet sahibi kısımlarının seviyesini de bu kalabalığın seviyesine indirmek cehdindedir.
Onun için, bir memleketin kazanç matbuatı, ne derece basit, hafifmeşrep, şahsiyetsiz, iptidaî ve cür’etli ise, o memleketin okuyucu kalabalığının irfan ve kültür seviyesi de o kadar sathileştirilmiş demektir.
***
İnkılâp matbuati için gazete, inkılâbın idealleri, inkılâbın yayılması, kökleşmesi, derinleşmesi ve inkılâp neslinin şuurlanması, gelişmesi için bir telkin, bir terbiye, bir mücadele cihazıdır.
İnkılâp matbuatı, piyasanın seviyesine düşmez, bizzat seviye yaratır.
İnkılâp matbuatı, okuyucuyu oyalamaz, iymaleder.
İnkılâp matbuatında gazete, «mal» değil, «fabrika»dır.
İnkılâp matbuatı için asıl olan, geri fakat kalabalık kütlenin menfî sevkitabiîlerine uymak değil, onun şuurunu uyandırmak ve günlük hayatın basit maceraları yerine inkılâbın ileri menfaatlerini onda ahlâk haline getirmektir.
***
Türkiye, bir inkılâp memleketidir.
İnkılâp memleketinin bir inkılâp matbuatına hasreti vardır.