[Burhan Asaf Belge, Cihan İçinde Türkiye / Mayıs 1932]

Hayat dediğimiz harikulâde şeyin her zaman değişik ve her zaman çeşitli tecellileri, ilim ve müşahede gözünün irişip tespit edemediği bulutlu bir başlangıçtan sonsuzluk adını verdiğimiz sona doğru.. her insan neslinin önünden yalnız bir kere akar. O nesil ile onu ihate eden madde âlemi arasındaki münasebet, o neslin ismini koyar. O, ya bir fevkalâde ânın gönüllüsü, yani bir yapıcı ve inkılâpçı nesildir. Yahut, bir tamamlayıcı nesildir. Yahut, bir mirasa konmuş nesildir. Bugünkü Türk nesli, bunların birincisidir. Bir inkılâpçı neslidir. Bir gönüllü ve kendini kendinden sonrakiler namına bağışlamış nesildir. Ve bunun için: büyük bir nesildir. Read the rest of this entry »

[Burhan Asaf Belge, Cihan İçinde Türkiye / Mart 1932]

Batlamyos’a göre, her şey kürenin etrafında dönerdi. Yüz yıllarca sene, insanlık, Yunanlı felekşinasın sakat sistemine inandı. Her şeyin ve her şeyle beraber kürenin de güneşin etrafında döndüğünü, ilk, Kopernik iddia etti.

Bir buçuk asırdan beri, kürenin üzerinde bulunan canlı ve cansız her şey, Avrupanın etrafında ve Avrupanın arzusuna göre döndü. Tarihin devreleri bile, Roma’yı tasfiye eden barbarların medenileşmelerine göre taksim edildi. “İlk-çağ”, “Orta-çağ”, dendi. İlk-çağdan evvel doğup geçen Asya medeniyetleri, Aztek medeniyetleri “tarih-ötesi” devrin ardına atıldı. “Avrupalı”, medenîlerin, “asyalı”, barbarların vasfı oldu. Read the rest of this entry »

[Burhan Asaf Belge, Kronik / Ocak 1932]

Emperyalistlerin foyaları meydana çıkalı tam dokuz sene oluyor. Bir vakitki zengin Çin, bir vakitki zengin Hint, bir vakitki zengin Şark Avrupası, nasıl soyulup soğana çevrildiler. Bunu artık herkes biliyor. Bundan yarımasır evel, bunun sırrını talim ve terbiye ile, bundan bir asır evel, silâhların zafı ile izah edenler vardı. İzahlar esassız ve kifayetsiz olduklarından, tedbirler kısa ve mücadele neticeleri kısır kalmışlar ve emperyalizma, namertçe işine kaygusuzca devam edebilmiştir.

Fakat, Türk inkılabi, cihanın istismar edilmiş ve edilmekte olan milleterine ilân etti ki, milletleri topyekûn esir pazarlarına çeviren kuvvet iki cephelidir. Bunlardan birisi, milletleri ya temamile iktisadi fonksyonsuz yahut da ancak tâbî fonksyonla bir kalabalık haline getiren istismar mekanizmasıdır. Diğeri de, bu mekanizmanın gavamızına hiçbir millet vakıf olmasın diye, emperyalizmanın yardımcı kuvvet olarak kabul ettiği teokratik nizamdır. Teokratik nizam, dünyanın her noktasında, başka başka çeşit ve nevidedir. Fakat bir esas prensibi vardır ki, o hiçbir yerde değişmez: Dünyadan fazla ahreti düşünmek ve terakki amilleri ile birer birer mücadeleyi başlıca gaye bilmek.

Read the rest of this entry »

[Burhan Asaf  Belge, Cihan İçinde Türkiye / Ocak 1932]

Klasik iktisatçıların ortaya “buhran” ismi altında sürdükleri ve harpten evvelki siklik ve peryodik buhranlar gibi izah etmek istedikleri cihanşümul hâdise üzerinde durmak istiyoruz. Buhranın “buhran” olduğunu iddia edenler, bunun birçok ârazını objektif bir surette tespit ettikten sonra, davayı, ya para, ya emtia, ya tamirat, yahut da Amerika iktisadiyatı bakımından, fakat her halde yalnız bir tarafından yakalıyarak izaha kalkışıyorlar. Araz arasında, şunlara tesadüf ediyoruz: Yeni sanayi sahalarına (otomobil, elektroteknik, sunî ipek v.s.) akıtılmış korkunç miktarda sermayeler; toprak istihsalinin geniş mikyasta ve şimdiye kadar görülmemiş bir organizasyon norması üzerinden makinalaştırılması; ziraî toptan fiatların arkasından sınaî toptan fiatların da sukutu; feci fiat makasları; alım kabiliyetinin yer yer gerilemesi; işsizler orduları; istihsalin tahdidi; satılmıyan stoklar; daralan pazarlar; emtia hareketleri anarşisinin para ve kredi hareketlerine oradan da kambiyolar ve para esasları üzerine sirayetleri v.s.

Bu arazı, harpten evvelki buhranlarda da tespit etmek kabil olmuştur. Fakat, ne böyle bir mikyas, ne de bu şümul ve heybette bir iktisadî çöküntüyü, iktisat tarihi kaydetmemiştir. Read the rest of this entry »